Covid-19 pandemiýasyndan soň dünýäniň dürli künjeklerinde alada döredip başlaýan wirus kesellerinden biri, ýaňy-ýakynda ýüze çykan maýmyn wirusydyr. Öňki ýyllarda belli bolan we esasan Afrika yklymynyň günbatar we merkezi ýerlerinde görülýän bu wirus soňky döwürde dürli ilata dürli-dürli täsir edip başlady. Gemrijilerde we ýabany haýwanlaryň jesetlerinde görünýän maýmyn wirusy, ýokaşan haýwanlardan adamlara ýokaşmak arkaly adamlaryň arasynda ýaýraýar.

Geçmişde ýabany haýwanlardan adamlara geçiş çäkli bolansoň we adamdan adama ýokaşmagy güýçli we uzak möhletli aragatnaşyk talap edýändigi sebäpli, diňe käbir sebitlerde görülýärdi we ýagdaýlar maşgalanyň içinde çäklidi. Şeýle-de bolsa, wirusyň görünýän ýeri bolan Afrika yklymyna birikdirilmedik adamlarda on-dan gowrak ýurtda agyr alamatlar bilen ýüze çykýan hadysalar bu wirus boýunça gözlegleriň güýçlenmegine sebäp boldy.

Maýmyn mama keseli näme?

Maýmyn, “Poxviridae” wirus maşgalasyna we “Orthopoxvirus” jynsyna degişli bolan “Monkeypox” wirusy sebäpli döreýän keseldir. “Poxviridae” maşgalasyndaky beýleki wiruslar, “Variola” wirusy çüýşe keseline, “Cowpox” wirusy garynjalara, “Waksinia” wirusy çüýşe waksinasynyň önümçiliginde ulanylýar. Keseliň ady maýmyn bolsa-da, wirus aslynda gemrijilerden döreýär. Gözleg üçin maýmyn koloniýalarynda iki dürli epidemiýanyň netijesinde ýüze çykarylan wirus, maýmyn koloniýalarynda çüýşe keseline meňzeş alamatlar bilen ýüze çykaryldy. Adamlarda maýmyn wirusynyň ýokaşmagy ilkinji gezek 1970-nji ýylda ýüze çykypdyr. Şu ýyllardan şu güne çenli maýmynlar Afrika yklymynda yzygiderli habar berilýär.

Tropiki ýagyş tokaýlarynyň köp we bu sebit bilen çäklenýän Günbatar we Merkezi Afrikada ençeme ýyl bäri görnüp duran maýmyn zäheri, sebitden eksport edilen haýwanlaryň hapalanmagy bilen dünýäniň dürli künjeklerine seýrek baryp biler. Şeýle-de bolsa, soňky döwürde bu kesel geçmişe garanyňda has giň ýaýrady we dürli sebitlerden gelen adamlara diagnoz goýuldy. Bütin dünýäde “Covid-19” pandemiýasynyň weýran ediji täsirleri sebäpli täze wirusyň ýaýramagynyň ähtimallygy hökmünde görülýän maýmyn zäheri, häzirki döwürde ýaýramasa-da, jikme-jik öwrenilip başlandy.

Ginişleyin okan!

Bildirişi paýlaşyň:

Войти




Зарегистрироваться




Сбросить пароль

Пожалуйста, введите ваше имя пользователя или эл. адрес, вы получите письмо со ссылкой для сброса пароля.